روند مونیخ

طرح ایده های جدید

Munich process

Exploring New Ideas

ضمانت انتخابات 1393 وظیفه ملی وتاریخی است

داکتر حسین یاسا

ترجمه توسط عبدلاحد بهرامی

جهانیان سومین انتخابات ریاست جمهوری افغانستان را که در شانزدهم حمل سال جاری برگزار گردید، مورد تحسین و تمجید قرار دادند. دو دلیل اصلی در این مورد وجود داشت. عامل اول میزان مشارکت بسیار ی رای دهندگان بود.

ناظران انتخاباتی در همه مناطقی که حضور داشتند، از جمله شمال کشور، مناطق مرکزی (هزاره جات) و مناطق شهری پشتون نشین جنوب و شرق افغانستان، شاهد حضور چشمگیر مردم در صفوف رای گیری بودند.

عامل دوم این بود که نیروهای امنیتی افغانستان با موفقیت عملیات امنیتی گسترده را راه اندازی کردند و امنیت و اطمینان خاطر رای دهندگان و کارمندان انتخاباتی را فراهم ساختند.

با برگزاری انتخابات، ناظران داخلی و بین المللی مردم افغانستان را برای مقابله با تهدیدات امنیتی و نه گفتن به طالبان که هشدار داده بودند انتخابات را مختل خواهند کرد، مورد تحسین قرار دادند. مردم افغانستان در هر جایی که توانستند خود را به پای صندوق های رای رساندند، در انتخابات شرکت کردند تا تمایل جدی خود را برای تغییر رهبری فعلی کشور ابراز دارند. افغان ها در واقع برای فرار از فساد گسترده و سوء مدیریتی که کشور را در آستانه ناکامی و سقوط قرار داده است رای دادند.

رای مردم بدستان کمیسون انتخابات

واکنش های تحسین آمیزی را که مردم افغانستان دریافت کردند، مربوط به دوره های قبل از انتخابات و روز انتخاب بود. اکنون این روند وارد مرحله مهم دیگری شده که مرحله بعد از برگزاری انتخابات است.

در این مرحله، کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان و کمیسیون شکایات انتخاباتی به عنوان نهادهای مسئول انتخابات در کشور باید به نوبه خود آرای مردم را بصورت یک تصمیم جمعی افغان ها در مورد رهبری آینده کشور متبلور سازند.

پیشرفت کند شمارش آرا و اعلام نتایج قسمی انتخابات مایه نگرانی ای رای دهندگان شده که اشتیاق آینده ای بهتر و روی کار آمدن یک رئيس جمهور باکفایت تر را دارند.

بر اساس برنامه زمان بندی شده کمیسیون مستقل انتخابات، این کمیسیون قرار است تا نتایج اولیه انتخابات را به تاریخ چهارم ثور امسال اعلام نماید. اما این کمیسیون تاکنون نتوانسته نتایج قسمی انتخابات را بر اساس نتایج دریافتی آرای ولایات، به موقع و بر اساس جدول تعیین شده اعلام نماید. این در حالی است که انتقال آرای ولایات به زودی بعد از پایان یافتن انتخابات به مرکز شروع شده و در دسترس کمیسیون قرار گرفته است.

در طرزالعمل انتخابات تصریح شده که بعد از پایان یافتن رای دهی، کارمندان کمیسیون باید در هر یک از مراکز رای دهی شمارش آرا را در حضور ناظران و نمایندگان کاندیداها شروع نمایند. با پایان یافتن شمارش آرا در مرکز رای دهی، مامور مسئول انتقال صندوق ها همه مشخصات مربوط به مرکز رای دهی را در یک ورق ثبت می کند که در آن علاوه بر کد مرکز رای دهی و صندوق های رای، سه نوع اطلاعات بصورت مشخص درج می گردد. این اطلاعات عبارت اند از میزان اشتراک کنندگان با شمار دقیق رای دهندگان زن و مرد، آرای ریخته شده برای هر نامزد و آرای باطل.

به طور معمول، شمارش آرا در هر مرکز رای دهی بیش از چند ساعت را در بر نمی گیرد. این مرحله، اولین شمارش رسمی آرای انتخاباتی به شمار می رود. با ختم شمارش در این مرحله، برگه نتایج به ناظران انتخاباتی و نمایندگان کاندیداها داده می شود و یک کپی آن در محل رای دهی برای عموم به نمایش گذاشته می شود. در اخیر این پروسه، مسئولین کمیسیون، آرا را دوباره در صندوق ریخته و آنها را مهم و موم می کند. بعد صندوق ها به مرکز ولایات انتقال یافته و از آنجا به دفتر مرکزی کمیسیون در کابل انتقال داده می شود.

کمیسیون مستقل انتخابات مکلف است تا با دریافت نتایج شمارش آرا از ولایات توسط کارمندان مسئول از طریق تلفون، ایمیل و یا وسایل ارتباطی دیگر، نتایج قسمی انتخابات را بصورت مرحله به مرحله اعلام نماید. بنابراین، سوالی که مطرح می شود اینست که چه چیزی باعث به تعویق افتادن اعلام نتایج قسمی انتخابات می شود؟ علاوه بر آن، چرا کمیسیون مستقل انتخابات در ارتباط با نتایج قسمی و نتایج ابتدایی این همه سردرگمی به وجود آورده است؟

نتایج اولیه عبارت از مجموع نتایج قسمی است که باید در 4 ثور اعلام گردد. و بعد از آن است که نتایج نهایی انتخابات بعد از شمارش مجدد آرا در دفاتر مرکزی کمیسیون و بررسی همه شکایات از سوی کمیسیون شکایات انتخاباتی اعلام می شود.

اعتبار هر انتخاباتی نه تنها به میزان مشارکت بالای رای دهندگان و یا تامین موفقانه امنیت، بلکه به منصفانه بودن و شفافیت شمارش آراء، که در نهایت منعکس کننده خواست مردم باشد بستگی دارد. تاخیر مرموز در اعلام نتایج قسمی انتخابات این سوالات و شبهات را پدید آورده که ممکن است مسئولان تمایلی به اعلام نتایج انتخابات در موعد معین نداشته باشند.

ارگ در بحران وسردرگمی

حلقه داخلی ارگ ریاست جمهوری به این نتیجه رسیده که داکتر عبدالله عبدالله برای انتخاب شدن به سمت ریاست جمهوری رای کافی به دست آورده است. و هضم این موضوع برای حلقه تیم حاکم دشوار است. سناریوی کابوس وار ارگ ریاست جمهوری اکنون این است که از طریق اعمال فشار کمیسیون انتخابات را به ابطال نتیجه انتخابات وادار سازد.

اما اکنون که انتخابات به مراحل آخر خود رسیده، هر نوع تلاشی برای اختلال در روند انتخابات با مشکلات جدی مواجه خواهد بود. تغییر نتایج آرای حوزه هایی که داکتر عبدالله اکثریت آرای خود را از آنها به دست آورده کار آسانی نیست. در مراکز رای دهی این مناطق، رای گیری در حضور ناظران انتخاباتی انجام شد و برگه های شمارش آرا نیز نشر شده است. از جانب دیگر، این هم اصلا پذیرفتنی نیست که حضور رای دهندگان در مراکزی که مردم نتوانستند به دلیل تهدید امنیتی بالا از سوی طالبان به پای صندوق رای حاضر شوند، بالا نشان داده شود. این مراکز عمدتا در مناطق جنوب و شرق افغانستان اند. هر نوع تلاشی برای افزایش آرای یکی از رقبای داکتر عبدالله عبدالله در این مناطق، اقدامی نامتناسبی خواهد بود که به چالش کشیده خواهد شد.

کمیسیون انتخابات قبلا میزان مشارکت رای دهندگان را 7.3 میلیون اعلام کرده بود. این در حالی است که در ده ها مرکز رای دهی اوراق انتخاباتی بسیار زودتر از پایان یافتن موعد رای دهی تمام شد و مردم نتوانستند رای دهند. این مشکل بیشتر در حوزه هایی که بیشتر حامی داکتر عبدالله بودند اتفاق افتاد. نتایج قسمی که از سوی ناظران و نمایندگان داکتر عبدالله تهیه شده نشان می دهد که آرای وی از مرز 50 درصد بالاتر رفته است. این ناظران در تهیه این نتایج قسمی دقت زیادی به خرج داده اند.

کمیسیون مستقل انتخابات در 24 حمل با نشر بیانیه ای اعلام کرد که 85 درصد از اوراق نتایج را از 34 ولایت دریافت کرده است. اما به دلایلی از نشر آن خودداری کردند و تنها 10 درصد از نتایج آرای 26 ولایت اعلام شد. نتایج هشت ولایت دیگر، که عمدتا برای داکتر عبدالله رای داده بودند، اعلام نشد. یکی از کارمندان مرکز دیتابیس کمیسیون انتخابات، به شرط ناشناس ماندن هویت خود اطلاع داده که کمیسیون انتخابات قصد داشت 30 درصد از نتایج را اعلام نماید اما این تصمیم به دلایل نامشخصی تغییر یافت.

به دلیل تجارب تقلب سیستماتیک در دو انتخابات گذشته ریاست جمهوری (در سال های 2004 و 2009) بسیاری ها تصور می کنند که ارگ ریاست جمهوری تا آخرین لحظه به دنبال راهی خواهد بود تا اعلام برنده شدن داکتر عبدالله عبدالله را به عنوان برنده انتخابات به تعویق اندازد.

عملکرد کمیسیون انتخابات در مدیریت شمارش آرا این سوء ظن ها را تقویت می کند. این به ترس موجهی دامن می زند که ممکن است کمیسیون مستقل انتخابات برای تغییر نتیجه انتخابات و کشاندن آن به دور دوم تحت فشار باشد. شرکت گسترده رای دهندگان در انتخابات به معنای آن بود که دیگر تحمیل نامزد مورد علاقه ارگ ریاست جمهوری امکان پذیر نیست. اما طرح تازه ارگ ممکن است این باشد که انتخابات را به دور دوم بکشاند و در تبانی های سیاسی قبل از برگزاری دور دوم داکتر عبدالله را وادار سازد تا به یک حکومت ائتلافی مورد نظر ارگ ریاست جمهوری رضایت دهد.

در نتیچه:

نویسنده مدیر مسئول روزنامه انگلیسی زبان آوت لک افغانستان میباشد. وسیله تماس dr.yasa1967@gmail.com

 قابل تذکر: متن اولی مقاله به زبان انگیسی نوشته شده است